Bản tin “Bài học thứ Tư”, gửi vào 14/04/2026
Xin chào thứ Tư bạn đọc The Present Writer,
Trước khi vào nội dung chính, mình muốn thông báo một tin quan trọng: Bắt đầu từ tuần sau (22/4/2026), “Bản tin thứ Tư” sẽ chuyển nhà tới Substack. Đây là một thay đổi nhỏ đối với bạn đọc bản tin (xem thêm phía dưới), nhưng là nỗ lực lớn của Chi và team để giảm chi phí vận hành và tinh giản quá trình lưu trữ các số bản tin cũ. Một vài lưu ý:
- Nếu bạn đã theo dõi bản tin từ trước thay đổi này, bạn không cần làm gì cả. Email bài học hàng tuần sẽ tiếp tục được gửi tới bạn như thông thường. Bạn chỉ cần lưu tâm 2 thay đổi nhỏ:
- Email sẽ được gửi từ địa chỉ mới: baihocthutu@substack.com. Bạn kiểm tra hòm thư rác (spam), quảng cáo (promotion) để đảm bảo email mới đến được inbox của mình nhé!
- Phần nhìn của email sẽ hơi khác so với trước đây do nền tảng Substack có thiết kế khác với công cụ gửi trước đây Chi sử dụng để gửi email. Tuy nhiên, nội dung vẫn là nguyên bản từ Chi, không có gì thay đổi.
- Nếu bạn chưa theo dõi bản tin, bạn hãy nhấn nút “theo dõi” (subscribe) trên Substack để nhận được bản tin mới nhất trực tiếp tới email của bạn nhé!
- Tất cả các số bản tin cũ được lưu trữ tại đây. Các số bản tin mới từ ngày 22/4/2026 sẽ được lưu trữ trên trang Substack.
—
Trở lại bài học chính hôm nay…
Tuần trước, vợ chồng mình có một thảo luận nhỏ về công việc và nhận ra hai điểm thú vị:
1- Tụi mình đều có xu hướng chọn công việc theo tính cách riêng. Điều này khá phổ biến và khớp với những gì quan sát trong nghiên cứu về tâm lý và hành vi chọn ngành nghề, thường sử dụng 5 nhóm tính cách lớn hay Big Five để đánh giá sự phù hợp giữa tính cách và công việc.
Tuy nhiên,
2- Tính cách trong công việc của tụi mình có nhiều điểm trái ngược với tính cách ngoài công việc. Hay nói cách khác, có những thứ “tưởng vậy mà không phải vậy”—chỉ khi bắt đầu làm việc ta mới thấy được các mặt tính cách khác biệt của mình mà có thể trước đây khi còn ở nhà với cha mẹ hay chỉ đi học ở trường lớp ta chưa thấy rõ được. Đó cũng là lý do những nghiên cứu mới khuyến nghị đo lường các yếu tố khác ngoài tính cách như kiến thức, giá trị sống, kỹ năng… bên cạnh tính cách để đánh giá sự phù hợp với công việc.
Lấy vợ chồng mình làm ví dụ nhé:
Mình trong cuộc sống hàng ngày là một người cực kỳ hướng nội (ít nói, mất năng lượng khi tiếp xúc với đông người, tăng năng lượng khi ở một mình). Mình cũng rất chỉn chu, kỹ tính, làm việc quy củ. Do vậy, cũng dễ hiểu tại sao mình lại làm công việc nghiên cứu khoa học như hiện tại. Phần lớn đồng nghiệp làm ở trường đại học mình tiếp xúc cũng là tuýp hướng nội nên mình rất thoải mái trong môi trường này—hơn nhiều so với các môi trường đòi hỏi quảng giao như bán hàng, tiếp thị.
Vậy nên, nhiều người (bao gồm cả mình trước đây) cho rằng mình cũng sẽ nhỏ nhẹ, hòa nhã, hiền lành trong công việc.
Nhưng không!
Mình trong công việc rất “đầu gấu” 🐻. Mình nhận ra điều này từ khi bắt đầu làm công việc gia sư tiếng Anh khi mới 18 tuổi; mặc dù tuổi nhỏ nhưng mình không hề sợ tiếp xúc với phụ huynh học sinh, thậm chí, mình còn dạy học luôn cả phụ huynh—đây cũng là tín hiệu ban đầu giúp mình nhận ra mình thích hợp dạy ở bậc cao học hơn là các cấp phổ thông.
Sau khi ra trường và đi làm chính thức, mình lại càng nhận ra mình không có một nỗi sợ muôn thuở mà mọi người mới làm hay gặp—đó là “sợ sếp”. Mình có rất nhiều nỗi sợ khác nhưng không hiểu sao sếp không có trong danh sách đó 😂. Mình có thể nói chuyện tay đôi, nói đùa, thậm chí “bật” lại các sếp lớn tuổi, chức vụ cao hơn mà không cảm thấy sợ hãi gì (tất nhiên trong khuôn khổ nhất định).
Trái với tính cách cá nhân ưa sự khuôn khổ, trong công việc, mình rất ghét bị bó vào khuôn, đặc biệt về thời gian làm việc và hình thức-ăn mặc. Mấy tháng đầu đi làm, mình thường mượn váy áo của… mẹ mình để mặc cho ra dáng giáo viên và đi làm đúng theo giờ hành chính. Nhưng sau một thời gian không thể chịu nổi (cảm giác như “nghẹt thở”), mình trở lại với phong cách tối giản-thoải mái của mình và thuyết phục các sếp cho mình làm ở nhà, làm ở văn phòng khác, làm giờ khác… để tránh việc đến đúng một giờ, ngồi cùng một chỗ 8 tiếng/ngày.
Bởi vậy, công việc nghiên cứu/giảng dạy hợp với mình vì mình chỉ cần đến trường khi có tiết dạy hoặc buổi họp quan trọng. Mình chuyển đổi hầu hết mọi thứ khác sang online (dạy học online, làm content online, họp online) để đỡ rút năng lượng khi gặp trực tiếp, cũng như cho mình “nổi loạn tùy ý” khi ở nhà 🐒.
Chồng mình hoàn toàn ngược lại.
Chồng mình trong cuộc sống là một người hướng ngoại, nói nhiều và không ngại bắt chuyện với người lạ. Chồng mình được chẩn đoán ADHD nên rất hay mất tập trung và sống thoải mái trong sự bất-quy-củ (đôi khi khiến mình điên tiết 👹). Bởi thế, không có gì lạ khi chồng mình làm các công việc nhà hàng, dịch vụ, chăm sóc khách hàng… từ trẻ tới giờ rất hiệu quả. Nhưng khi đào sâu hơn, bạn sẽ thấy chồng mình trong công việc là một người ưa sự quy củ, không ngại làm theo ca/kíp, thậm chí thích làm theo khung có sẵn (một phần vì nó giúp cho bộ não ADHD của anh ấy không phải chạy tùm lùm). Và mặc dù là một người nói rất nhiều, chồng mình lại không cảm thấy thoải mái khi nói chuyện với cấp trên (phần vì nội dung nói phải cô đọng, trọng tâm, có suy tính—không như kiểu “buôn chuyện” thoải mái trong cuộc sống hàng ngày).
—
Tấm ảnh dưới đây phần nào miêu tả mối quan hệ và tính cách vợ chồng mình.
- Mình: Làm việc tại nhà trong yên ắng để cập nhật 12-Week Tracker (công cụ theo dõi công việc của mình) và chia sẻ với cộng đồng online.
Chồng mình: Chụp ảnh nhanh theo khung ý tưởng của vợ để còn ra ngoài buôn chuyện tiếp với hàng xóm. #truestory 😂
Kết lại, để có sự hòa hợp giữa công việc và tính cách, chúng ta nên:
- Hểu rõ bản thân để chọn công việc phù hợp nhất với tính cách tự nhiên của mình
- Bắt đầu đi làm càng sớm và va chạm với càng nhiều môi trường để biết tính cách trong công việc của mình như thế nào (có thể khác với tính cách trong cuộc sống)
- Cân nhắc khi nhận lời khuyên từ những người trong cuộc sống (gia đình, bạn bè…) và những người ở nơi làm việc (đồng nghiệp, sếp…) vì họ chỉ biết một phần tính cách của ta. Ta là người duy nhất có thể hiểu bản thân toàn diện và đưa ra được quyết định phù hợp nhất cho mình.
Mình hy vọng bài viết này giúp bạn có một góc nhìn mới về bản thân và công việc trong sáng thứ Tư này!
Be present,
Chi Nguyễn
P/S: Bản tin hàng tuần này đã, đang và sẽ luôn được gửi tới bạn hoàn toàn miễn phí. Nếu bạn muốn giúp bản duy trì bền vững, hãy cân nhắc ủng hộ một phần chi phí vận hành và mua các sản phẩm tri thức của mình nhé! Mình thực sự biết ơn sự cổ vũ và động viên của bạn ♥️
CÓ GÌ MỚI TRÊN THE PRESENT WRITER?
🎬Video: 5 Quyết định thay đổi cuộc đời mình
Nhìn lại 37 năm đã qua, mình nhận ra có những quyết định tưởng như rất nhỏ bé hoặc không chắc chắn nhưng sau này lại mang tính bước ngoặt, thay đổi hoàn toàn hướng đi trong đời mình.
Trong video mới nhất, mình kể lại ✨5 quyết định đã làm thay đổi cuộc đời mình✨ và những bài học đắt giá nhất mình nhận ra từ đó.
1️⃣ 8 tuổi: “Xuất bản” truyện tranh
2️⃣ 18 tuổi: Chuyển ngành học
3️⃣ 30 tuổi: Sinh con khi đang học Tiến sĩ
4️⃣ 32 tuổi: Trở thành college professor tại Mỹ
5️⃣ 35 tuổi: “Track everything”
Xem ngay video tại: https://youtu.be/vHzcam2fIM8
ĐĂNG KÝ NHẬN BẢN TIN “BÀI HỌC THỨ TƯ”
Bản tin đặc biệt của TS. Chi Nguyễn — nơi chia sẻ những bài học, công cụ, lời khuyên… hữu ích nhất được Chi tìm tòi và chắt lọc hàng tuần.
Bạn thích newsletter hàng tuần này? Hãy kết nối tiếp tục với Chi & The Present Writer 
Giới thiệu sản phẩm/dịch vụ trên newsletter → Liên hệ đặt quảng cáo: connect@thepresentwriter.com
Ủng hộ dự án Bản tin miễn phí này → Tặng Chi “một tách cà phê”
Khóa học miễn phí: Làm blog cho người mới bắt đầu → Đăng ký khóa học miễn phí 7 ngày qua email