Bản tin “Bài học thứ Tư”, gửi vào 14/10/2025
Xin chào thứ Tư bạn đọc The Present Writer,
Ngày hôm qua, mình tình cờ xem được một video này rất thú vị của Mark Manson (tác giả cuốn sách nổi tiếng “The Subtle Art of Not Giving a F” hay “Nghệ thuật tinh tế của việc đếch quan tâm”). Video có tên là: Why the Worst People Are So Successful /Tại sao những người tồi tệ lại đạt thành công lớn?
Đây cũng là vấn đề mà mình trăn trở trong thời gian gần đây.
Video mở đầu bàn về vấn đề tại sao những người thành công, quyền lực và giàu có nhất thế giới đều có những nét tính cách “bắt nạt” điển hình, tới mức khiến nhiều người làm cha mẹ tự hỏi: Làm sao chúng ta dạy con mình rằng hãy tử tế, nhẹ nhàng, cảm thông, trong khi các nhà lãnh đạo lại thiếu tử tế, thường quát nạt và coi thường cảm xúc của người khác?. Mark dẫn từ lịch sử và tâm lý học để giải thích rằng (ý tưởng trọng tâm từ tác giả và ví dụ diễn giải từ mình):
1- Việc đối xử tử tế, giúp đỡ, chia sẻ với người khác có hiệu quả tốt trong cộng đồng nhỏ, thân thiết, không quá phức tạp (như khi ta còn bé) NHƯNG không thực sự hiệu quả khi phát triển mở rộng ra cộng đồng lớn hơn với môi trường phức tạp hơn (như khi ta trưởng thành).
- Càng phát triển sự nghiệp lớn hơn, ta sẽ càng nhận ra rằng mình không thể làm hài lòng tất cả mọi người (ví dụ: khi chỉ có 10 nhân viên thì CEO có thể chia sẻ và lắng nghe cả 10 người, nhưng tới 100, 1000 nhân viên thì việc ai cũng được lắng nghe và thỏa mãn là không thể).
- Cùng với đó, ta phải đưa ra những quyết định không hoàn hảo để tồn tại trong môi trường thực tế khốc liệt (ví dụ: một chủ nhà máy phải quyết định giữa việc đóng gói sản phẩm bằng bao bì thân thiện với môi trường nhưng đắt đỏ hơn nhiều hay chọn bao bì không thân thiện với môi trường nhưng tiết kiệm được chi phí để trả lương nhân viên tốt hơn).
Chính vì nhu cầu thực tế phải đối diện và va chạm thường xuyên với những vấn đề dễ gây phật ý này, người lãnh đạo trên đà phát triển lớn sẽ dần trở nên xa cách, chai lì hơn, và từ đó có cảm giác “bớt tử tế” hơn.
2- Tâm lý con người thường cho rằng những ai “ăn to nói lớn”, dám phát biểu hùng hồn trong cuộc họp là người có quyền lực và hiểu biết về những gì họ nói. Bởi vậy, những người trên đà thành công nhận ra rằng họ càng nói to, nói bạo thì sẽ càng được người khác lắng nghe và tin tưởng, dẫn tới thói quen quát nạt nhân viên và các phát ngôn gây sốc.
➡️ Nói một cách khác, nếu như ta lúc nào cũng lắng nghe ý kiến của mọi người, cố gắng làm hài lòng tất cả, nhỏ nhẹ từ tốn, tử tế chia sẻ thì rất khó có thể thành công vượt trội.
Vậy có cách nào khác để thành công mà không cần trở thành kẻ “bắt nạt”? Rất may mắn là Mark có đưa ra 3 gợi ý thực tế cho chúng ta:
1- Thay thấu cảm (empathy) bằng trắc ẩn (compassion). Thấu cảm có nghĩa là lắng nghe nỗi đau của người khác và cảm nhận cùng với họ—cách làm này không thể bền vững nếu ta muốn giúp nhiều người. Thay vào đó, hãy dùng trắc ẩn—lắng nghe nhưng đưa ra quyết định điều gì mình có thể giúp được/điều gì không, hành động nào thực sự đúng đắn ở thời điểm này.
Ví dụ cá nhân: Khi mới mở ra The Present Writer, mình là người duy nhất trực tiếp trả lời mọi tin nhắn/email từ khán giả. Nhưng khi cộng đồng lớn hơn, mình không thể tiếp tục vì quá kiệt quệ về tinh thần khi nghe rất nhiều chuyện đau thương mà mình không thể giúp được gì ngoài lắng nghe và động viên, trong khi đó chính mình cũng có những vấn đề tâm lý đang điều trị. Bởi vậy, từ 3 năm nay, mình có bạn trợ lý đồng hành đọc qua tin nhắn/email một lượt và chỉ chuyển tới mình những gì mình có thể giúp được. Từ đó, mình cải thiện tốt hơn sức khỏe tinh thân để làm những nội dung hữu ích cho nhiều người, thay vì chỉ giúp một vài người nhỏ lẻ.
2- Ngừng tìm kiếm sự chấp thuận từ tất cả mọi người. Tâm lý con người ai cũng muốn được ủng hộ nhưng nếu muốn thành công, ta phải chấp nhận rằng có những việc mình không thể làm vừa lòng tất cả. Bởi vậy, thay vì tìm sự chấp thuận bên ngoài, ta cần tạo sự chấp thuận từ bên trong—nếu mình làm đúng với lương tâm và giá trị của mình thì mình sẽ—và nên—cảm thấy an yên ở bên trong.
Đây là một điều bản thân mình vẫn đang học.
3- Học cách biết khi nào lên tiếng. Nếu có điều gì bạn hiểu rõ và cảm thấy cần nói ra, hãy đừng ngần ngại lên tiếng. Bởi vì nếu bạn không lên tiếng, người khác sẽ nói hộ bạn và chưa chắc họ đã nói đúng điều bạn muốn.
Quá trình làm việc tại một quốc gia cạnh tranh khốc liệt như Mỹ giúp mình nhận rõ tầm quan trọng của việc lên tiếng đúng lúc, đúng thời điểm. Nhưng đối với mình, điều quan trọng là ý thứ 3 này cũng cần cân nhắc cùng với ý thứ nhất (chỉ lên tiếng với những điều mình có thể mang lại ảnh hưởng tích cực) và ý thứ hai (không lên tiếng với mục đích làm chiều lòng tất cả mọi người).
—
Mình hy vọng chia sẻ này mang lại cho bạn cái nhìn mới về chủ đề thú vị này. Bạn rất nên xem toàn bộ video của Mark Manson vì anh ấy có cách diễn giải rất lôi cuốn (*mặc dù có những chỗ chửi thề* nên bạn đừng xem ở chỗ làm hay cạnh trẻ nhỏ nha 😉)
Be present,
Chi Nguyễn
P/S: Bản tin hàng tuần này đã, đang và sẽ luôn được gửi tới bạn hoàn toàn miễn phí. Nếu bạn muốn giúp bản duy trì bền vững, hãy cân nhắc ủng hộ một phần chi phí vận hành, mua sách và sổ của mình, hoặc chia sẻ dự án “Bài học thứ Tư” nhé! Mình thực sự biết ơn sự cổ vũ và động viên của bạn ♥️
ĐĂNG KÝ NHẬN BẢN TIN “BÀI HỌC THỨ TƯ”
Bản tin đặc biệt của TS. Chi Nguyễn — nơi chia sẻ những bài học, công cụ, lời khuyên… hữu ích nhất được Chi tìm tòi và chắt lọc hàng tuần.
Bạn thích newsletter hàng tuần này? Hãy kết nối tiếp tục với Chi & The Present Writer 
Giới thiệu sản phẩm/dịch vụ trên newsletter → Liên hệ đặt quảng cáo: connect@thepresentwriter.com
Ủng hộ dự án Bản tin miễn phí này → Tặng Chi “một tách cà phê”
Khóa học miễn phí: Làm blog cho người mới bắt đầu → Đăng ký khóa học miễn phí 7 ngày qua email