Bản tin “Bài học thứ Tư”, gửi vào 17/03/2025
Xin chào thứ Tư bạn đọc The Present Writer,
Tuần này mình đọc một cuốn sách về tài chính cho cặp đôi: “Money for Couples” của Ramit Sethi, và thấy có một đoạn khá hay nên muốn chia sẻ lại với bạn.
Bằng kiến thức tài chính và trải nghiệm tư vấn quản lý tiền bạc cho cặp đôi, tác giả tổng kết lại 4 kiểu người với tiền (money types) như sau:
(lược dịch và tóm tắt bằng trí nhớ và giọng văn riêng của mình)
1- Người né tránh (The Advoider): Đây là những người có xu hướng tránh né kiểm tra tài khoản ngân hàng, ngại động vào hóa đơn, hay chần chừ lập kế hoạch chi tiêu. Vừa có ý thức lẫn vô thức, họ trì hoãn mọi hoạt động liên quan tới tài chính, thường nói những câu như: “khuất mắt trông coi” hay “rồi đâu cũng vào đó thôi mà”…
Sống với kiểu người này rất mệt mỏi và bức xúc vì ta có cảm giác như họ lười nhác, thiếu động lực, không hợp tác với nỗ lực cải thiện tài chính của mình. Nhưng thay vì mắng mỏ, ta nên ngồi lại hỏi han xem nguồn cơn của sự né tránh này từ đâu (thường có từ nỗi sợ trong quá khứ với gia đình khi còn nhỏ hay do các mối quan hệ đổ vỡ trước đó vì tiền bạc), giúp họ hiểu rằng né tránh sẽ có hậu quả lâu dài như thế nào, và ta cần sự đồng hành của họ ra sao để vực dậy tài chính của cả hai và gia đình.
2- Người tối ưu hóa (The Optimizer): Đây là những người có tính kỷ luật cao, kiểm soát tài chính chặt chẽ, luôn nghĩ ra cách đầu tư và tiết kiệm để “tiền đẻ ra tiền”. Những người này thường không có vấn đề lớn về tài chính nhưng họ thường quá tập trung vào tương lai và ít tận hưởng hiện tại.
Do vậy, sống với kiểu người này ta dễ cảm thấy bức bối, “khó thở” vì sự kiểm soát quá chặt chẽ. Để đồng hành với kiểu người này, ta cần khuyến khích họ lên kế hoạch chi tiêu một khoản nhỏ (ví dụ: 5% thu nhập) để làm những hoạt động giải trí, vui vẻ, mang lại ý nghĩa cho cuộc sống hiện tại.
3- Người lo lắng (The Worrier): Những người này thường xuyên nghĩ về tiền bạc nhưng theo hướng tiêu cực. Mặc dù tình trạng tài chính của họ có thể không đến nỗi tệ, nhưng họ không ngừng nghĩ đến tình huống xấu nhất, dẫn đến xu hướng “phòng thủ” không dám làm gì vì sợ sai sót, rủi ro.
Cuộc sống với kiểu người này thường bao trùm bởi không khí tiêu cực, lo lắng, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của mọi người xung quanh. Nhưng việc hô hào “đừng lo lắng nữa!” sẽ không có tác dụng; thay vào đó, ta cần giúp họ hiểu ra ảnh hưởng tiêu cực của sự lo lắng này về tài chính và tâm lý, giúp họ thiết lập giải pháp phòng ngừa cho tình huống xấu nhất, và xây dựng lại sự tự tin của họ với tiền bạc.
4- Người mơ mộng (The Dreamer): Nhóm người này thường có suy nghĩ “màu hồng” về tiền bạc, tin rằng mình ắt sẽ giàu có trong tương lai bằng một phương pháp nào đó “khác hẳn những gì xã hội đang làm”. Những người này dễ bị cuốn vào các chiêu trò lừa đảo, làm giàu nhanh, hay đắm chìm trong những khóa học/sách vở về mô hình thu nhập thụ động không thực tế, các phương pháp “phát nguyện” để làm giàu, những đợt sóng đầu tư chớp nhoáng…
Sống cùng kiểu người này rất khó khăn vì có nói lý lẽ đến thế nào đi chăng nữa, họ cũng không nghe theo bạn, thậm chí coi bạn là “một trong những con cừu bị dắt mũi”. Điều duy nhất bạn có thể làm là xác định ranh giới cho chính mình; ví dụ: bạn có thể nói rõ rằng thực tế của tôi là như thế này, số tiền tôi muốn sử dụng là cho những mục đích này, tiền dành cho các đầu tư mạo hiểm chưa được kiểm chứng cần phải từ một khoản nhỏ hơn, có thể chấp nhận mất hoàn toàn nếu đầu tư thất bại.
—
Bạn thấy bản thân nhiều nhất trong kiểu người nào?
Đối với mình, mình từng là cả 4 loại người trong những giai đoạn khác nhau trong cuộc sống. Chẳng hạn, khi còn trẻ, chưa biết nhiều về tài chính, mình có xu hướng né tránh rất nhiều, đặc biệt không dám đối mặt các khoản nợ trong hơn 4 năm liền. Sau khi hiểu hơn về tài chính và quyết tâm trả nợ, mình trải qua cả giai đoạn tối ưu hóa (khi từng đồng tiền kiếm được lập tức xoay sang trả nợ, tiết kiệm, đầu tư) lẫn giai đoạn lo lắng (khi kinh tế bất ổn hay những dự đính tài chính không được như mong muốn). Mình cũng có cả giai đoạn mộng mơ, chẳng hạn khi mình mới bắt đầu kinh doanh và khi chồng mình đầu tư tiền ảo…
Cho tới cuối cùng, mình cảm thấy mỗi giai đoạn đều cần có người đồng hành tin cậy—có thể là vợ/chồng, người yêu, hay bạn bè, gia đình—để san sẻ và cởi mở về các vấn đề tài chính. Mối quan hệ tốt sẽ giúp ta hiểu hơn về bản thân mình, nhận rõ ta đang ở đâu trên cán cân tài chính và có động thái điều chỉnh cân bằng trở lại khi cần.
Mình hy vọng bài viết này cho bạn và người đồng hành của bạn một cái nhìn mới mẻ và hữu ích về tiền bạc.
Be present,
Chi Nguyễn
P/S: Bản tin hàng tuần này đã, đang và sẽ luôn được gửi tới bạn hoàn toàn miễn phí. Nếu bạn muốn giúp bản duy trì bền vững, hãy cân nhắc ủng hộ một phần chi phí vận hành, mua sách và sổ của mình, hoặc chia sẻ dự án “Bài học thứ Tư” nhé! Mình thực sự biết ơn sự cổ vũ và động viên của bạn ♥️
GỢI Ý TUẦN NÀY
1- Mua sản phẩm & nhận quà độc quyền từ The Present Writer. Từ giờ tới 31/3/2026, khi bạn mua bất kỳ sản phẩm tri thức của mình như Sổ hiệu năng “The Present Day planner”, Sách “Một cuốn sách về Chủ nghĩa tối giản” hay “12-Week Tracker”, bạn sẽ nhận kèm theo quyền lợi tham gia một chương trình bốc thăm trúng thưởng một trong 10 cuốn sách tiếng Anh bản quyền.
Các cuốn sách này đều từ thư viện cá nhân của Chi tại Mỹ (với con dấu riêng và chữ ký sống ở đầu mỗi quyển); được chọn lựa, bọc gói cẩn thận trong hành lý mỗi lần mình có dịp về lại Việt Nam.
Tham gia chương trình với form đăng ký tại đây
2- Bài hát LABOUR (Paris Paloma). Đây là một bài hát nổi tiếng hai năm gần với nội dung đậm chất nữ quyền. Mình rất thích điệp khúc và giai điệu “hào sảng” ở điệp khúc bài này. Tuần rồi mình tình cờ nghe được bản phối này và thấy nó khiến bài hát mạnh mẽ, truyền cảm hứng hơn.
Nếu bạn cần một động lực đấu tranh cho sự tự tôn của mình, hãy nghe thử bài này nhé.
CÓ GÌ MỚI TRÊN THE PRESENT WRITER?
YouTube – Tâm lý quyết định điểm số: Ôn thi bình tĩnh, chuẩn khoa học
Thời điểm tháng 3 và tháng 4 này là giai đoạn cao điểm luyện thi, ôn tập nước rút cho các kỳ thi quan trọng. Một rào cản rất lớn dẫn đến điểm số thất vọng mà ít ai nói tới là: TEST ANXIETY hay LO ÂU QUÁ MỨC TRONG THI CỬ 
.
Bản thân mình một người từng bị test anxiety nặng tới mức thường xuyên nôn ói trước các kỳ thi—ói từ thời phổ thông tới tận lên tiến sĩ 
. Có nhiều lần vào phòng thi, mặc dù đã ôn bài rất kỹ, ngay trước đó thôi còn thuộc làu làu nhưng cứ ngồi vào bàn làm bài là tim mình đập nhanh, đầu óc trống rỗng, và kết quả là điểm số không phản ánh đúng năng lực.
Ngày nay, khi đã trở thành giảng viên ngành giáo dục tại Mỹ, mình dùng trải nghiệm cá nhân và kiến thức khoa học giáo dục-tâm lý để giúp hàng trăm học viên vượt lên test anxiety và thể hiện tốt nhất trong các kỳ thi quan trọng.
Trong video mới nhất, mình chia sẻ 
cách ôn thi chuẩn khoa học giúp bạn lấy lại sự bình tĩnh trong phòng thi và chuẩn bị tâm lý tốt nhất cho mọi kỳ thi hay thử thách lớn trước mắt.
Xem video ở đây bạn nhé: https://youtu.be/_6pxfO2QhqA
ĐĂNG KÝ NHẬN BẢN TIN “BÀI HỌC THỨ TƯ”
Bản tin đặc biệt của TS. Chi Nguyễn — nơi chia sẻ những bài học, công cụ, lời khuyên… hữu ích nhất được Chi tìm tòi và chắt lọc hàng tuần.
Bạn thích newsletter hàng tuần này? Hãy kết nối tiếp tục với Chi & The Present Writer 
Giới thiệu sản phẩm/dịch vụ trên newsletter → Liên hệ đặt quảng cáo: connect@thepresentwriter.com
Ủng hộ dự án Bản tin miễn phí này → Tặng Chi “một tách cà phê”
Khóa học miễn phí: Làm blog cho người mới bắt đầu → Đăng ký khóa học miễn phí 7 ngày qua email