Bản tin “Bài học thứ Tư”, gửi vào 20/01/2026
Xin chào thứ Tư bạn đọc The Present Writer,
Bản tin này được viết ngay sau buổi gặp với therapist (nhà trị liệu tâm lý) của mình nên nội dung sẽ có đôi điều cá nhân và vụn vỡ.
Cuối năm ngoái, mình chính thức nhận chuẩn đoán mắc hội chứng “social phobia” (hay còn gọi là “social anxiety disorder”—rối loạn lo âu xã hội). Trước nay, trên các kênh nội dung của The Present Writer, mình chưa bao giờ giấu việc mình từng trải qua nhiều giai đoạn khó khăn về tâm lý và được điều trị với chuyên gia tại Mỹ (may mắn được chi trả 100% bởi nhà trường và bảo hiểm). Nhưng đây là lần đầu tiên mình nhận được một chuẩn đoán sát hơn về mặt xã hội—mặc dù trong thâm tâm, mình luôn biết rằng các điểm nổ trong tâm lý lớn nhất với mình đều là từ các vấn đề trong mối quan hệ người-người mà ra. Ngày nhỏ, mẹ mình từng nói đùa rằng: “Con này cứ như là mắc bệnh sợ người ý”—sau 30 năm, chuẩn đoán của mẹ đã được chuyên gia xác nhận, mẹ à. 🥹
Việc tại sao một người có “social phobia” nhưng lại đam mê làm các nghiên cứu xã hội và chọn một công việc phải đứng trước công chúng là một ẩn số mà cả mình và therapist sẽ cần đào sâu thêm để khám phá.
Nhưng trong khuôn khổ bản tin tuần này, mình sẽ chia sẻ bài học mình mới nhận ra trong buổi trị liệu hôm nay: 3 điều vừa là điểm mạnh nhưng cũng là điểm yếu của mình. Có những điều trước nay mình đã biết (và từng viết trong một blog năm 2018 có tên “Yêu một tôi không hoàn hảo”) nhưng càng trưởng thành và qua những đợt điều trị tâm lý, mình càng hiểu rõ hơn về bản thân và học cách chấp nhận hơn sự “không hoàn hảo” này:
1- Mình là một “go-getter” thực thụ
Khi trong đầu mình có một mục đích nào đó, dù nó khó khăn hay không tưởng tới đâu, mình sẽ ngay lập tức vạch ra kế hoạch, đi tới (go) để đạt được (get) mục đích.
Điểm mạnh của nét tính cách này là nó cho mình động lực, sự quả quyết và tính thực thi cao trong mọi việc. Một ví dụ điển hình cho việc này là khoảng tháng 6/2020, một người bạn của chồng mình từng học về điện ảnh tới nhà mình chơi. Mình kể với bạn ấy là mình muốn mở một kênh YouTube nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu, bạn ấy nói: “Không khó đâu, Chi cứ làm đi!” và chỉ cho mình cách tận dụng máy ảnh cũ và đèn phòng ngủ của mình để quay video. Tháng 8/2020 (tức là chỉ 2 tháng sau đó), mình đăng chiếc video đầu tiên. Ngay sau khi kênh nhận được hưởng ứng của khán giả, mình bảo chồng gọi điện cảm ơn bạn ấy vì đã giúp mình đi bước đầu tiên. Nào ngờ, bạn ấy ngạc nhiên tới sửng sốt, không tin được rằng mình đã dám làm thật. Hóa ra, mặc dù có đủ mọi kỹ năng cần thiết và rất mạnh miệng khuyến khích người khác, nhưng chính bản thân bạn ấy rất muốn làm kênh YouTube nhiều năm nhưng chưa bao giờ bắt đầu. Mình thì khác, tính cách mình luôn theo kiểu “1 là 1”, “2 là 2”, “dám nghĩ thì phải dám làm, còn không thì thôi đừng nghĩ luôn từ đầu cho đỡ mệt.” (phải chăng do lớn lên trong môi trường quân đội 😅?)
Nhưng đây cũng chính là điểm yếu lớn nhất gây ra các vấn đề lo âu của mình. Vì là một “go-getter”, khi gặp vấn đề nào đó, mình sẽ tìm cách hành động ngay lập tức để giải quyết nó ngay Nhưng thực tế, có những việc nằm ngoài khả năng kiểm soát của mình, như: cảm xúc của người khác, kỳ vọng của người khác dành cho mình, cách người khác ngầm hiểu về phát ngôn của mình, những yếu tố bất định trong tương lai, các vấn đề chính sách-xã hội khách quan… Bởi vậy, khi một người quen chạy băng băng như mình bị va vào một bức tường không thể đập đổ được, mình cảm thấy bị mất kiểm soát và bắt đầu lo âu, sợ hãi.
Do đó, một trong những điều mình đang thực hiện trong lộ trình điều trị của mình là nhận ra đâu là điều mình có thể tạo ảnh hưởng và đâu là điều nằm ngoài khả năng của mình (về mặt tâm lý, chứ không phải là lý trí). Ví dụ, mình đang tập cho não mình nhớ và gọi lại một câu này mỗi khi muốn thay đổi điều gì mà không được: “I give myself permission to let it go” (Tôi cho phép bản thân được buông bỏ).
2- Tư duy của mình luôn logic
Là một người làm khoa học, khi gặp một bài toán khó, mình luôn bắt đầu với tư duy logic.
Đây là một điểm mạnh đặc trưng giúp mình có được công việc nghiên cứu và giảng dạy như hiện tại, cũng như luôn tìm ra cách diễn đạt các khái niệm khó nhằn cho học viên và khán giả một cách dễ dàng nhất. Mình không thể là chính mình nếu thiếu tư duy logic.
Nhưng khi áp dụng vào tâm lý, đây lại trở thành một điểm yếu gây rào cản trong quá trình điều tiết cảm xúc. Ví dụ dưới đây là một đoạn talk therapy (trị liệu qua trò chuyện) giữa mình và therapist:
- Therapist: Khi cô có suy nghĩ tiêu cực như vậy thì cô cảm thấy như thế nào?
- Mình: Tôi cảm thấy lo âu và sợ hãi
- Therapist: Cô cảm thấy điều đó như thế nào trong người?
- Mình: Tôi cảm thấy mình muốn đứng lên, mở laptop ra và làm việc để giải quyết triệt để vấn đề đó.
- Therapist: Không. Đó là tư duy logic của cô muốn cô đi thẳng với giải pháp. Hãy chậm lại: Cô cảm thấy như thế nào trong người?
- Mình: Nghĩ thêm thì tôi cảm thấy việc đó cũng không tiêu cực đến thế, những gì tôi làm trước đây có thể đã chuẩn bị cho tôi…
- Therapist: Không. Đấy lại là tư duy logic của cô diễn giải cho vấn đề. Cái tôi muốn hỏi là cảm nhận trong cơ thế cô như thế nào?
- Mình: À, à… Khi nghĩ tới điều đó, tôi cảm thấy ngực mình như thắt lại, như có tảng đá đè lên…
- Therapist: Đúng rồi! Bắt đầu từ đó… Bắt đầu từ cảm xúc và cảm giác, sau khi mọi thứ bình ổn hơn rồi, cô mới tiếp tục tới logic.
Mình không biết bạn có hiểu ý nghĩa của đoạn hội thoại trên không nhưng nó thường xuyên lặp đi lặp lại nhiều lần trong các buổi trị liệu của mình. Não mình đã quá quen với việc “đi nhanh, đi nhanh, kiếm ngay tới giải pháp, giải trình ngay vấn đề” nên kém với việc chủ động ngừng lại xem mình cảm thấy như thế nào, kiểm soát và điều tiết cả xúc và cảm giác trước khi hành động.
Đây là một điều nói ra thì rất dễ, nhưng làm thì rất khó (nhất là với tuýp người như mình). Bởi vậy, cách mình thực hành hiện tại là thiền—chậm lại với nhịp thở, quan sát, lắng nghe, scan cơ thể, điều tiết lo âu tới mức độ bình ổn rồi mới quyết định tư duy logic và hành động tiếp theo.
3- Mình có một cặp “đùi ếch”
Ok. Đang đọc nghiêm túc tới khúc này hẳn bạn sẽ tự hỏi: “Ủa, tại sao có đùi với vế gì ở đây?” 😂.
Sự thật là một trong những điểm yếu từng khiến mình rất tự ti là đùi mình khá to so với cơ thể. Hồi nhỏ, thậm chí mình từng bị bạn bè trêu chọc là tại sao người bé mà chân to. Sau này khi lớn lên một chút, mình mới biết đó là do cấu trúc tự nhiên của mình là hình quả lê 🍐(phần cơ thể phía trên nhỏ và phần dưới to)—một dáng người hết sức bình thường nhưng lại ít phổ biến ở Việt Nam nên mọi người nhìn không quen và bản thân mình cũng gặp nhiều khó khăn khi mua quần hay váy với các nhà thiết kế trong nước.
Nhưng sau khi sang nước ngoài du học và phải chật vật xoay xở cuộc sống một mình, mình mới nhận ra điểm mạnh tuyệt vời của cặp “đùi ếch” này. Mình còn nhớ lần đầu chuyển nhà một mình tại Mỹ, mình phải bên vác rất nhiều đồ nặng và to như tủ gỗ, bàn học, máy lọc nước… lên xuống cầu thang nhiều lần. Tay mình nhấc lên thì không nổi nhưng khi mình đặt đồ lên đùi làm điểm tựa thì mình có thể nâng lên và hạ xuống dễ dàng. Rồi tới mùa đông tuyết rơi khắc nghiệt, người mình rét run dưới nhiều lớp áo, nhưng chân thì vẫn rất ấm áp 😆—mặc quần jeans bình thường hay thậm chí mặc váy vẫn không sao cả.
Gần đây, mình mới học nâng tạ (thực thi “Operation: Hot girl” 😉) và mình nhận ra chân mình rất khỏe. Có những bài tập chân mà mấy anh đô con cũng vã hết mồ hôi thì mình vẫn nâng tạ nhẹ nhàng như không vì sức ở chân của mình rất mạnh. Bởi thế, mình mới đùa với chồng rằng cẩn thận nếu đối xử không tốt với tui, tui sẽ cho anh “liên hoàn cước” 🤣.
Đùa xíu.
Trở lại với trị liệu tâm lý thì hôm nay therapist chỉ cho mình một bài tập điều phối cơ thể. Bài tập này bắt đầu với hít thở sâu, scan cơ thể xem lo âu và sợ hãi đang tích tụ ở phần nào trong cơ thể nặng nề nhất (đối với mình thường là ở ngực và cổ họng). Sau đó, nghĩ xem phân nào cơ thể cảm thấy nhẹ nhàng, ít bị tác động bởi lo âu nhất, rồi dần dần điều tiết cảm xúc tới phần cơ thể đó (đối với mình, phần nhẹ nhàng và vững chãi nhất luôn là cặp “đùi ếch”). Khi làm bài tập này vài lần, mình nhận ra cũng như việc mình nâng đồ bằng tay thì không nổi nhưng lấy đùi làm điểm tựa thì dễ dàng hơn, mình cũng có thể tự điều phối cảm xúc lo âu bên trong con người mình để tâm trí của mình không nặng nề với nó nữa. Therapist của mình nói rằng, bài tập này cũng giống như cách chúng ta đi mát-xa để làm tan những điểm cứng/đau nhất định trong người và để các phần cơ thể khỏe mạnh khác chia bớt áp lực. Đây là bài tập hỗ trợ cho thiền rất tốt vì nó giúp hình dung hóa nỗi đau, nỗi sợ hay sự lo âu của mình rõ ràng hơn.
—
Mình chia sẻ những điều này vì mình thấy nó là những bài học rất ý nghĩa về sức khỏe tinh thần. Có nhiều điều về lý trí mình và bạn có thể đã biết rõ (ví dụ: đừng lo lắng quá về những thứ ta không thể kiểm soát, lắng nghe cảm xúc của mình, yêu bản thân…) nhưng khi gặp vào những tình huống khó khăn riêng biệt, gợi tới những nỗi đau trong quá khứ hay nét tính cách mình tự tạo ra để đối đầu với thế giới một thời gian dài… chưa chắc chúng ta đã nhận ra và đủ tỉnh táo (và khách quan như therapist) để điều phối lại năng lượng tinh thần.
Qua bản tin cá nhân này, mình chúc bạn một ngày nhiều an yên trong tâm hồn nhé!
Be present,
Chi Nguyễn
P/S: Bản tin hàng tuần này đã, đang và sẽ luôn được gửi tới bạn hoàn toàn miễn phí. Nếu bạn muốn giúp bản duy trì bền vững, hãy cân nhắc ủng hộ một phần chi phí vận hành, mua sách và sổ của mình, hoặc chia sẻ dự án “Bài học thứ Tư” nhé! Mình thực sự biết ơn sự cổ vũ và động viên của bạn ♥️
Học nói tiếng Anh với ELSA Speak (phiên bản mới)
ELSA Speak là ứng dụng luyện nói và giao tiếp tiếng Anh với công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu mà mình đã dùng được hơn 5 năm. Mới đây, ELSA cho ra mắt phiên bản nâng cấp với nhiều tính năng cải tiến:
AI tiếp cận người học từ bước đầu tiên để đánh giá kỹ lưỡng trình độ và nhu cầu học theo từng vị trí công việc hoặc học tập, từ đó xây dựng những mô-đun học phù hợp nhất.
Chương trình rèn luyện chuyên biệt với Gia sư Phát âm (Pronunciation Coach).
Gia sư đàm thoại AI mang đến lộ trình học cá nhân hóa cao hơn, hướng tới sự phát triển toàn diện 5 kỹ năng giao tiếp: Hội thoại, Phát âm, Trọng âm và đặc biệt bổ sung thêm Từ vựng & Ngữ pháp
Nhập vai, đối thoại trực tiếp, hai chiều với AI với nhiều cải tiến sinh động hơn với nhiều chủ đề mới trong mùa lễ hội!
Nhân dịp đầu năm, ELSA có nhiều ưu đãi lớn với số lượng và thời gian có hạn. Bạn hãy nhập code CHINGUYEN tại link ưu đãi độc quyền:https://tinyurl.com/elsa-chinguyen-nwlt03 để nhận ngay các gói ưu đãi sau nhé:
ELSA Premium: mở khóa toàn bộ tính năng
Gói trọn đời: từ 8.800.000, chỉ còn 3.999.000
Gói 1 năm: từ 2.745.000, chỉ còn 1.239.000
ELSA Pro: mở khóa các tính năng cơ bản cho người mới bắt đầu
Gói trọn đời: từ 3.395.000, chỉ còn 1.299.000
Gói 1 năm: từ 1.595,000, chỉ còn 699.000
Giá ưu đãi này chỉ có hạn nên các bạn có nhu cầu học nhanh tay đăng ký nhé!
Cảm ơn ELSA đã tài trợ cho số “Bài học thứ Tư” tuần này!
CÓ GÌ MỚI TRÊN THE PRESENT WRITER?
🎬 YouTube – 5 Khoản đầu tư giúp mình giàu có
Nói không phải để khoe khoang, nhưng mình nghĩ mình là một người giàu có.
Mình có thể không giàu so với rất nhiều người ngoài kia trong xã hội. Mình không đi những chiếc xe hơi hạng sang, cũng không xòe ra được cả tập sổ đỏ.
Nhưng mình giàu hơn rất nhiều so với mình của 8 năm trước phải làm 2-3 công việc, dè sẻn từng bữa ăn để trả nợ và tồn tại trên xứ người. Mình cũng giàu hơn chính mình 10-15 năm trước rất nhiều về kiến thức, kỹ năng, và lựa chọn trong cuộc sống. Mình đã xây dựng nền tảng tài chính ổn định với công việc tốt, hai căn nhà tại Mỹ, đầu tư dài hạn… bắt đầu không phải từ con số 0, mà là từ số âm.
Trong video mới nhất, mình chia sẻ 5 khoản đầu tư lâu dài đã giúp mình trả nợ, tăng thu nhập, xây dựng khối tài sản ròng từ âm tới dương và tăng trưởng dần theo thời gian.
🎥 Xem video đầy đủ tại: https://youtu.be/J8w5f2VLODQ
ĐĂNG KÝ NHẬN BẢN TIN “BÀI HỌC THỨ TƯ”
Bản tin đặc biệt của TS. Chi Nguyễn — nơi chia sẻ những bài học, công cụ, lời khuyên… hữu ích nhất được Chi tìm tòi và chắt lọc hàng tuần.
Bạn thích newsletter hàng tuần này? Hãy kết nối tiếp tục với Chi & The Present Writer 
Giới thiệu sản phẩm/dịch vụ trên newsletter → Liên hệ đặt quảng cáo: connect@thepresentwriter.com
Ủng hộ dự án Bản tin miễn phí này → Tặng Chi “một tách cà phê”
Khóa học miễn phí: Làm blog cho người mới bắt đầu → Đăng ký khóa học miễn phí 7 ngày qua email