Bản tin “Bài học thứ Tư”, gửi vào 16/09/2025
Xin chào thứ Tư bạn đọc The Present Writer,
Mình viết bản tin tuần này vào 5 giờ sáng ở sân bay. Sáng nay mình dậy từ 3 giờ sáng để đưa ba mẹ mình ra sân bay về Việt Nam. Lần này, mình không về cùng ba mẹ và mặc dù đã sắp xếp dịch vụ hỗ trợ hành trình, mình vẫn đi cùng để làm thủ tục ở sân bay. Sau khi máy bay ba mẹ cất cánh an toàn, mình sẽ về nhà đưa con đi học và sau đó đi làm—hôm nay mình cũng có lịch họp ở trường cả ngày. Trong khoảng 1 tiếng chờ ở sân bay, mình tranh thủ viết bản tin này để sau một ngày đi làm “tả tơi” về, mình vẫn có thể biên tập và đăng đúng lịch.
Hành trình hôm nay khiến mình nghĩ đến một khái niệm mà hai anh chuyên gia tài chính trong Money Guy Show gọi là “The Messy Middle” (“Ở giữa lộn xộn”) chỉ một giai đoạn, thường bắt đầu ở tuổi 30, khi mà trách nhiệm tăng cao nhất nhưng thu nhập khả dụng (sau thuế và các khoản bắt buộc) giảm thấp nhất. (Xem ảnh dưới).
Lý do cho trách nhiệm cao là vì ở khúc này, thường mọi người đã có gia đình, phải lo cho con cái; trong khi đó, bố mẹ tuổi cao cần hỗ trợ và sự nghiệp cũng đang ở giai đoạn bận rộn nhất. Còn tiền nong ít dư dả là do thu nhập phải xé lẻ ra rất nhiều mục như tiền thuê/mua nhà, tiền học cho con, tiền phụng dường bố mẹ, tiền khám bệnh, tiền xe cộ/đi lại, tiền đầu tư cho sự nghiệp… Những khoản chi và trách nhiệm này có thể đã tồn tại từ trước nhưng tới giai đoạn này thì lên tới đinh điểm.
Cá nhân mình bắt đầu cảm nhận “messy middle” từ sau năm 35 tuổi. Có những thứ mà những năm 25 rồi 30 tuổi mình cứ cắm đầu làm băng băng mà không ngoảnh lại (như trả nợ, mua nhà, mua xe, mở doanh nghiệp, chuyển đổi công việc, làm 2-3 việc một lúc, du lịch khắp nơi…). Nhưng từ năm 35 tuổi trở đi, mình có thể thấy rõ dòng tiền chạy chậm hơn do mình phải chia cho nhiều khoản hơn; trong khi đó, mình lại hạn chế về thời gian (do con nhỏ, bố mẹ lớn tuổi, công việc đòi hỏi cao, sức khỏe giảm sút…) để làm thêm và kiếm thêm thu nhập nhiều như khi còn trẻ.
Tuy vậy, mình cảm thấy rất may mắn vì những năm tuổi 20 và đầu 30 mình đã làm việc rất chăm chỉ để xây dựng nền tảng tài chính tương đối ổn định, giúp cho ngày nay, mặc dù không quá dư dả nhưng mình không bị áp lực chi tiêu hàng ngày. Con cái và ba mẹ mình, trộm vía, vẫn mạnh khỏe nên mình không có nỗi lo thường trực. Chồng mình cũng rất chịu thương chịu khó nên mình cảm thấy được san sẻ gánh nặng phần nào.
Theo như biểu đồ và số liệu thì khoảng tới năm 50 tuổi giai đoạn “messy middle” này mới kết lại nhưng mình thực sự không thể chờ nổi tới khi đó 
. Mình muốn thoát ra khỏi nó (hay ít nhất một phần của nó) từ năm 40 tuổi.
Và đây là kế hoạch “thoát thân” của mình:
1- Tiếp tục học tập, tăng cường kỹ năng. Trong kỷ nguyên AI và công nghệ hiện nay, cách duy nhất để phát triển sự nghiệp là “học, học nữa, học mãi”, đặc biệt học những thứ mà AI không thể làm hộ con người được. Đối với sự nghiệp của mình, mình tập trung vào (1) nghiên cứu khoa học chuyên sâu (không chỉ dừng lại ở đọc và phân tích tài liệu có sẵn mà phải tạo ra những phương pháp mới, kết quả chưa từng có bao giờ) và (2) giao tiếp đa ngôn ngữ, đa phương tiện (bằng cả tiếng Việt, tiếng Anh, và có thể cả ngoại ngữ thứ hai/thứ ba; trên cả nền tảng chuyên môn nhỏ như hội nghị, hội thảo, lẫn nền tảng công chúng lớn như YouTube, Podcast, mạng xã hội).
2- Tập trung vào sức khỏe. Ở tuổi này, mình mới thực sự thấm câu “Có sức khỏe là có tất cả, không có sức khỏe là không có gì” vì nó áp dụng không chỉ cho cá nhân mình mà còn cho những người trong gia đình mình nữa. Chỉ một thành viên đau ốm thôi thì cuộc sống cả gia đình sẽ bị đảo lộn ngay tức khắc. Do vậy, mình vừa tập trung vào chăm sóc sức khỏe hiện tại và vừa lo cho tương lai với các gói bảo hiểm, tiết kiệm, kiểm tra định kỳ…
3- Kiểm soát tài chính chặt chẽ. Nhu cầu mới buộc mình phải chặt chẽ hơn trong việc tính toán dòng tiền vào-ra. Đặc biệt với những “dự án vì đam mê” như The Present Writer, nếu như trước đây mình có thể tình nguyện thời gian và công sức cho các dự án miễn phí, cũng như bỏ tiền cá nhân ra để bù lỗ cho doanh nghiệp thì hiện giờ mình phải cẩn trọng và cân nhắc kỹ hơn trong cân đối chi tiêu. Thời gian và tiết kiệm cá nhân của mình giờ rất quan trọng cho gia đình nên mình phải đặt tài chính gia đình lên trên sở thích cá nhân.
Bởi vậy, với những dự án miễn phí như Bản tin này, mình hy vọng cộng đồng có thể đóng góp chi phí vận hành để duy trì dự án bền vững, thông qua link ủng hộ (“tặng Chi một tách cà phê”). Bên cạnh đó, mình và team cũng sẽ cố gắng kết nối với các đối tác phù hợp để đồng hành cùng bản tin và các dự án/sự kiện cộng đồng khác.
4- Đạt độc lập tài chính. Mình đã theo đuổi mục tiêu độc lập tài chính và nghỉ hưu sớm (FIRE) gần 7 năm nay, chính xác là từ khi mang bầu con trai mình và có sự “tỉnh thức” về tầm quan trọng của tài chính cá nhân. Trên hành trình đó, có thời gian 1-2 năm mình bị chững lại—phần lớn do hiệu ứng “messy middle”. Nhưng năm nay, mình đã trở lại với 100% sự tập trung để đạt mục tiêu “lean FIRE”: tổng số tiền tiết kiệm và đầu tư đạt gấp 25 lần chi tiêu tối thiểu (theo công thức của “Trinity study” mình có phân tích trong bài viết về “Trào lưu FIRE”).
Theo các mô hình dự đoán mình tạo ra hiện tại, mình sẽ đạt được mục tiêu này trong 10 năm nữa (năm mình 47 tuổi). Nhưng với việc chồng mình đi làm trở lại, tụi mình hy vọng sẽ rút ngắn thời gian xuống còn 5 năm (năm mình 41 tuổi).
5- Tạo niềm vui trên hành trình. “Messy middle” là một hành trình dài với nhiều khúc quanh, “ổ gà” không lường trước được. Mặc dù mình có nhiều dự định để “đi tắt” con đường này bằng làm việc chăm chỉ, thông minh (như kể trên), nhưng để có sức mạnh tinh thần để thực thi các dự định này, mình biết yếu tố quan trọng nhất cần có là: Niềm vui. Niềm vui với mỗi người có thể khác nhau. Chẳng hạn, mình thích làm gốm nên mặc dù công việc này tốn thời gian, công sức, và không làm ra tiền nhưng nó mang lại niềm vui lớn cho mình nên mình vẫn theo đuổi như một sở thích cá nhân. Gia đình mình thích du lịch nên vợ chồng mình sẽ tiết kiệm những khoản tiền để đi những chuyến đi nhỏ nhưng vui trong giai đoạn này.
Trước đây, mỗi khi có dự định lớn, mình thường cắm đầu, cắm cổ vào làm tới “rụi cháy” (burnout) kiệt sức luôn. Ngày nay, mình hiểu hơn là càng với những dự định lớn, mình lại càng phải chậm lại một nhịp để thở, để quan sát những người thân yêu xung quanh, và để mỉm cười trước những niềm vui dù là nhỏ nhặt, thường nhật nhất.
Mình không biết bạn có đang ở trong giai đoạn “messy middle” này hay trải qua điều gì đó tương tự hay không. Nhưng mình hy vọng là những chia sẻ này sẽ giúp bạn hiểu hơn về khó khăn của những người tuổi trung niên với gia đình như mình, và có sự chuẩn bị tốt hơn cho hiện tại/tương lai của bạn.
Be present,
Chi Nguyễn
P/S: Bản tin hàng tuần này đã, đang và sẽ luôn được gửi tới bạn hoàn toàn miễn phí. Nếu bạn muốn giúp bản duy trì bền vững, hãy cân nhắc ủng hộ một phần chi phí vận hành, mua sách và sổ của mình, hoặc chia sẻ dự án “Bài học thứ Tư” nhé! Mình thực sự biết ơn sự cổ vũ và động viên của bạn ♥️
Học nói tiếng Anh với ELSA Speak (phiên bản mới)
ELSA Speak là ứng dụng luyện nói và giao tiếp tiếng Anh đạt hơn 90 triệu lượt tải trên toàn thế giới, ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (GenAI) hàng đầu mà mình đã dùng được hơn 5 năm. Mới đây, ELSA Speak cho ra mắt phiên bản nâng cấp với nhiều tính năng cải tiến vượt trội:
-
AI tiếp cận người học từ bước đầu tiên để đánh giá kỹ lưỡng trình độ và nhu cầu học theo từng vị trí công việc hoặc học tập.
-
Thêm nhiều lựa chọn âm giọng (accent) cho người học (ví dụ: giọng Anh-Anh, Anh-Mỹ…).
-
Lộ trình học cá nhân hóa cao hơn, hướng tới sự phát triển toàn diện 5 kỹ năng giao tiếp: Hội thoại, Phát âm, Trọng âm và đặc biệt bổ sung thêm Từ vựng & Ngữ pháp.
-
Nhập vai, đối thoại trực tiếp, hai chiều với AI, nhận gợi ý câu trả lời cùng nhiều cải tiến sinh động hơn.
Là một người dùng lâu năm của ELSA, mình thực sự vui khi thấy những cải tiến tích cực trong lần cập nhật này. Mình cũng đã review cụ thể về phiên bản mới này tại đây. Mọi người tham khảo thêm nhé!
Bạn có thể nhập code CHINGUYEN tại link ưu đãi độc quyền: https://tinyurl.com/elsa-chinguyen-sep2025-nwl để nhận ngay ưu đãi cực lớn của ELSA Speak trong tháng 9 này:
ELSA Premium: mở khóa toàn bộ tính năng
-
Gói trọn đời: từ 8.800.000, chỉ còn 4.360.000 (được yêu thích & ưu đãi lớn nhất)
-
Gói 1 năm: từ 2.745.000, chỉ còn 1.459.000
ELSA Pro: mở khóa các tính năng cơ bản cho người mới bắt đầu
-
Gói trọn đời: từ 3.395.000, chỉ còn 1.645.000
-
Gói 1 năm: từ 1,595,000, chỉ còn 821,000
Giá ưu đãi này chỉ có hạn tới hết 22/9 thôi nên các bạn có nhu cầu học nhanh tay đăng ký nhé!
Cảm ơn ELSA đã tài trợ cho số “Bài học thứ Tư” tuần này!
GỢI Ý TUẦN NÀY
1- Xem phim “The Summer I Turned Pretty” (Mùa hè năm ấy tôi trở nên xinh đẹp). Những ngày qua, người trẻ khắp nước Mỹ sôi sục vì TV series “tinh tay ba” tuổi trẻ này. Series được phát triển từ bộ sách của tác giả Jenny Han—đồng thời là tác giả hai TV series mình từng giới thiệu trước đây là “To All the Boys” và “XO Kitty”.
Series khiến mình tắt đi “tư duy logic” thông thường của người U40 
để cảm thấy sự trẻ trung, ngượng ngùng, phức tạp của U20. Nói cách khác, phim làm mình thấy trẻ hơn. Nếu bạn nào đã xem phim thì e hèm, mình là #teamConrad 
.
2-Sử dụng nhạc bản quyền Epidemic Sound. Với những ai làm sáng tạo nội dung, “ác mộng” lớn nhất có lẽ là khi những video/podcast/audio mà mình dày công dàn dựng bị xóa đi và chịu án phạt vì lỗi bản quyền. Chính vì lý do này, ngay từ ngày đầu tiên làm nội dung số, mình tìm hiểu và quyết định gắn bó với nền tảng nhạc bản quyền Epidemic Sound.
Bạn có thể đăng ký 7 ngày thử nghiệm miễn phí với Epidemic Sound. Sau thời gian dùng thử, kể cả khi bạn không tiếp tục dùng Epidemic Sound nữa thì tất cả âm nhạc trong content bạn đăng trong thời gian dùng Epidemic Sound sẽ VĨNH VIỄN không bị đánh bản quyền. Tìm hiểu thêm tại đây.
CÓ GÌ MỚI TRÊN THE PRESENT WRITER?
YouTube – Không cần kỷ luật thép: Thói quen nhỏ giúp giỏi tiếng Anh (theo Khoa học Hành vi)
Bạn có bao giờ từng bừng bừng khí thế để học tiếng Anh, mua rất nhiều sách, đăng ký nhiều lớp học, tải nhiều ứng dụng…, nhưng chỉ sau vài ngày tập trung là lại bị đứt quãng và bỏ dở?
Trong video mới nhất mình sẽ dùng những kiến thức về Khoa học Hành vi được phân tích trong hai cuốn sách nổi tiếng là “Tiny Habits” (Thói quen tí hon) của Tiến sĩ BJ Fogg và “Atomic Habits” (Thói quen nguyên tử) của tác giả bestseller James Clear để nói về những bí quyết xây dựng và duy trì thói quen học tiếng Anh hiệu quả.
Video đã được đăng tại: https://youtu.be/RsJRCZz9qfM
ĐĂNG KÝ NHẬN BẢN TIN “BÀI HỌC THỨ TƯ”
Bản tin đặc biệt của TS. Chi Nguyễn — nơi chia sẻ những bài học, công cụ, lời khuyên… hữu ích nhất được Chi tìm tòi và chắt lọc hàng tuần.
Bạn thích newsletter hàng tuần này? Hãy kết nối tiếp tục với Chi & The Present Writer 
Giới thiệu sản phẩm/dịch vụ trên newsletter → Liên hệ đặt quảng cáo: connect@thepresentwriter.com
Ủng hộ dự án Bản tin miễn phí này → Tặng Chi “một tách cà phê”
Khóa học miễn phí: Làm blog cho người mới bắt đầu → Đăng ký khóa học miễn phí 7 ngày qua email