Bản tin “Bài học thứ Tư”, gửi vào 21/05.2025
Xin chào thứ Tư bạn đọc The Present Writer,
Tuần này, mình có 2 tin vui muốn ăn mừng cùng các bạn 🎉:
Đầu tiên, bản tóm tắt (abstract) nghiên cứu của mình về lịch sử và giáo dục Việt Nam với khung lý thuyết từ triết gia Trần Đức Thảo (mình kể trong bản tin ngày 29/4/2025) được đánh giá cao và nhận lời mời tiếp tục gửi toàn bộ nghiên cứu (full manuscript) cho một tạp chí khoa học quốc tế hàng đầu (top #1 trong ngành hẹp của mình). Mặc dù hành trình từ đây tới xuất bản chính thức vẫn còn nhiều gian nan, mình cảm thấy rất vui vì ý tưởng nghiên cứu được học giả thế giới công nhận. Nếu được xuất bản, đây sẽ là nghiên cứu đầu tiên bằng tiếng Anh sử dụng khung lý thuyết của Trần Đức Thảo trong lĩnh vực lãnh đạo giáo dục—viên gạch nhỏ của mình để ghi dấu tri thức Việt trên trường quốc tế. Cảm ơn bạn đã ở đây với mình trong đêm 29/4 khi mình thức đến sáng để hoàn thành abstract này!
Tiếp theo, thứ Sáu tuần này (23/5) là sinh nhật 36 tuổi của mình 🥳. Mình biết nhiều phụ nữ không thích nói về tuổi tác, nhưng mình thực sự hạnh phúc khi được sống tới tuổi 36. Mỗi năm qua đi, mình trưởng thành hơn một chút, và mình biết ơn vì được sống để tiếp tục hành trình học tập và phát triển bản thân của mình. Cũng như mọi năm, mình ước sẽ vẫn có đủ nguồn lực để duy trì The Present Writer bền vững với các nội dung giáo dục miễn phí cho cộng đồng và tiếp tục cho ra những tác phẩm tri thức của riêng mình. Nếu bạn muốn gửi quà sinh nhật cho mình, mình mong bạn có thể cân nhắc ủng hộ một phần chi phí vận hành The Present Writer (100% ủng hộ được dùng cho chi phí dịch vụ email, website, trợ lý trả lời email/tin nhắn bạn đọc…) và/hoặc mua sách và sổ của mình (100% lợi nhuận được đầu tư trở lại cho in ấn, phát triển sản phẩm mới, lưu kho, vận chuyển, nhân sự điều hành và chăm sóc khách hàng…). Cảm ơn bạn vì đã là một phần trong hành trình tới tuổi 36 của mình!
—
Bài học tuần này cũng xuất phát từ câu chuyện sinh nhật.
Khi con trai 6 tuổi của mình hỏi: “Mẹ ơi, những năm trước mẹ tổ chức sinh nhật như thế nào?” thì mình mới ngớ người ra. Điều đầu tiên hiện lên trong đầu mình là: “Rất mệt và không tổ chức gì” 😂.
Nhìn lại, đúng thật là sinh nhật mình mọi năm đều rơi vào khoảng thời gian vô cùng bận rộn. Vì mình là giảng viên nên đây là dịp cuối năm học, mình phải tổ chức thi cuối kỳ cho học viên, rồi miệt mài chấm bài, vào điểm, sau đó tới lễ tốt nghiệp và đủ mọi thủ tục để khép lại năm học. Nếu bạn chỉ quay lại đọc Bản tin “Bài học thứ Tư” đợt này năm ngoái thôi, bạn cũng sẽ gặp bài viết than thở về “cái bánh phân 💩” trong công việc của mình. Chính vì phải dồn việc trong một thời gian ngắn nên đến ngày sinh nhật là mình quá mệt mỏi, chỉ muốn buông mọi thứ, chui vào một góc nào đó ngủ nghỉ một mình.
Điều thú vị là nhịp sống của mình—hay “mùa trong cuộc đời” của mình như cách nói của Jim Rohn trong “7 Chiến Lược Thịnh Vượng & Hạnh Phúc”—hoàn toàn có thể đoán trước (lịch năm học không đổi, sinh nhật luôn chỉ vào một ngày). Nhưng sự chuẩn bị của mình dường như luôn “hụt” khá nhiều, dẫn đến năm nào cũng gặp vấn đề tương tự vào cùng thời điểm. Vậy nên, triết lý “sống theo mùa” tưởng dễ mà hóa ra lại rất khó.
Xem xét lại lịch trình của mình vào tháng 5 trong vài năm trở lại đây, mình rút ra một số rào cản khi chuẩn bị sống theo mùa và vài ý tưởng để cải thiện:
1- Nhiều đầu việc dù biết trước nhưng không thể làm trước. Ví dụ rõ nhất là công việc chấm bài cuối kỳ. Vì mình dạy trong chương trình Tiến sĩ nên yêu cầu cuối kỳ thường là bài nghiên cứu dài hàng chục trang mà mình lại không thuộc tuýp giảng viên chỉ cho điểm số rồi thôi. Mình thường dành nhiều thời gian đọc và sửa bài cho từng học viên, đưa phản hồi cụ thể, trao đổi qua lại nhiều lần… dẫn đến thời gian chấm bài kéo dài. Nhưng dù biết sẽ có khối lượng công việc lớn rơi vào tháng 5 nhưng mình không thể làm trước được vì phải đợi học viên gửi bài, mình cũng không thể cho học viên nộp bài sớm hơn vì phải dạy đủ số tiết thì học viên mới có kiến thức vững để làm bài. Điều này cũng giống như những người bạn mình làm Kế toán hay Thuế bao giờ dịp cuối năm cũng rất bận, nhưng phải tới đúng đợt đó mới có đủ giấy tờ để làm việc; hay những bạn làm chương trình Truyền hình Tết thì dù biết Tết năm nào cũng vào dịp đó nhưng phải đúng tới đó mới có không khí thực tế để làm… Sự bó buộc mang tính “thời sự” này khiến việc chuẩn bị trước cho các mùa trong cuộc sống trở nên khó khăn.
Khi mình chia sẻ vấn đề này với một bạn đồng nghiệp là giáo sư lâu năm, bạn đưa ra một ý tưởng: Thay vì chỉ cho học viên nộp bài lớn vào cuối kỳ, hãy cho phép học viên viết và nộp “bản nháp” vài tuần trước đó. Bản nháp này sẽ được đọc và chấm chữa trong nội bộ học viên (peer review) với thang điểm từ mình. Như vậy, học viên có động lực để viết bài nháp, đồng thời học được kỹ năng tìm hiểu thang điểm, góp ý và học hỏi từ bạn học, từ đó học viên làm bài cuối kỳ chất lượng hơn, dẫn tới ít áp lực sửa bài lên giảng viên hơn. Mình thấy ý tưởng này rất hay và có thể áp dụng được trên nhiều lĩnh vực. Trở lại với ví dụ Kế toán cuối năm và Truyền hình Tết phía trên, mặc dù không thể thay đổi được yếu tố thời điểm, ta có thể chuẩn bị trước bằng cách chọn trước nhân sự cộng tác, chạy thử (test run) các công nghệ/chương trình/ý tưởng mới, nhận phản hồi sớm từ nội bộ và từ đó giảm áp lực khi vào thời điểm bận rộn.
2- Mỗi năm một khác. Mặc dù thời điểm không thay đổi, nhưng mỗi năm cuộc sống của mình lại khác đi một chút, khiến sự kiểm soát không được tuyệt đối. Ví dụ như năm ngoái, mình về Việt Nam từ đầu tháng 5 để công tác và nghỉ hè với gia đình. Năm nay, mình không đi đâu cả nhưng con trai mình lại mới đi học nên tháng 5 có thêm nhiều sự kiện tổng kết năm cho con. Do vậy, dù có chuẩn bị kỹ tới đâu, mỗi mùa đều đến với một sự mới mẻ nào đó.
Điều này thực ra là cần thiết vì nếu không có những yếu tố khác biệt, cuộc sống theo mùa dù quy củ nhưng cũng sẽ vô cùng nhàm chán. Nhưng để chuẩn bị tốt hơn, từ những năm sau, mình sẽ lên kế hoạch sơ bộ cho những dự định lớn (vd: du lịch quốc tế, chuyển nhà, tốt nghiệp…) từ đầu năm và mỗi 3 tháng (hay 12 tuần) một lần, mình sẽ xem lại và thiết kế những kế hoạch nhỏ, sát hơn (bạn có thể xem thêm phương pháp này trong video này của mình). Với việc kết hợp kế hoạch dài hạn và ngắn hạn, mình cảm thấy có thể giữ được sự chuẩn bị cơ bản, trong khi đó vẫn có thể vui vẻ chấp nhận khi cuộc sống có thay đổi.
3- Mỗi thứ một mùa. Một điểm thú vị khi mình nhìn lại cuộc sống của mình năm qua là: Mọi thứ không chỉ có chung một mùa. Ví dụ như hiện tại là thời điểm rất bận rộn với mình cho nghiên cứu và giảng dạy, nhưng lại là giai đoạn trầm hơn với công việc làm sáng tạo nội dung. Hay như tháng trước, mình rất bận để làm thiết kế mới cho sổ “The Present Day planner” nhưng lại được nghỉ dạy học 10 ngày để đi hội thảo… Vì cuộc sống là đa chiều và con người (hay ít nhất là mình 😂) vốn đa mang nên có nhiều thứ cùng xảy ra ở một thời điểm, nhưng khác nhau về áp lực và đòi hỏi ưu tiên khác nhau. Không thể dùng một từ “mùa” để bao hào tất cả.
Điểm yếu này thực chất cũng là một điểm mạnh. Mình nghĩ nếu có thể sắp xếp các đầu việc xen kẽ nhau giữa “mùa bận rộn” của việc này và “mùa thảnh thơi” của việc kia thì cuộc sống sẽ bớt áp lực dồn dập hơn ở cùng một thời điểm. Nhưng điều quan trọng là phải có một mùa—hay một giai đoạn ngắn—mà tất cả mọi thứ đều cần chậm lại, thậm chí ngưng lại, để ta có thời gian và không gian thư giãn hoàn toàn. Giai đoạn nghỉ này rất quan trọng để đầu óc có thể giãn nở, tâm thế bình an hơn giúp ta nhìn lại những gì đang diễn ra trong cuộc sống và thiết kế những “mùa” tiếp theo tốt hơn.
Mặc dù ý tưởng cuối cùng mình vẫn đang học để thực hành, hôm nay mình đã dành một buổi chiều nghỉ ngơi, mặc một chiếc váy xinh xắn để đi hiệu sách với chồng và con trai mình. Tấm ảnh dưới được chụp ngay buổi chiều nay và là lời nhắc nghỉ ngơi “tiền sinh nhật” đối với mình. Mình cũng hy vọng bản tin này mang tới những lời nhắc tích cực, nhẹ nhàng cho bạn trong ngày thứ Tư này 😊.
Be present,
Chi Nguyễn
P/S: Bản tin hàng tuần này đã, đang và sẽ luôn được gửi tới bạn hoàn toàn miễn phí. Nếu bạn muốn giúp bản duy trì bền vững, hãy cân nhắc ủng hộ một phần chi phí vận hành, mua sách và sổ của mình, hoặc chia sẻ dự án “Bài học thứ Tư” nhé! Mình thực sự biết ơn sự cổ vũ và động viên của bạn ♥️
ĐĂNG KÝ NHẬN BẢN TIN “BÀI HỌC THỨ TƯ”
Bản tin đặc biệt của TS. Chi Nguyễn — nơi chia sẻ những bài học, công cụ, lời khuyên… hữu ích nhất được Chi tìm tòi và chắt lọc hàng tuần.
Bạn thích newsletter hàng tuần này? Hãy kết nối tiếp tục với Chi & The Present Writer 
Giới thiệu sản phẩm/dịch vụ trên newsletter → Liên hệ đặt quảng cáo: connect@thepresentwriter.com
Ủng hộ dự án Bản tin miễn phí này → Tặng Chi “một tách cà phê”
Khóa học miễn phí: Làm blog cho người mới bắt đầu → Đăng ký khóa học miễn phí 7 ngày qua email