Bản tin “Bài học thứ Tư”, gửi vào 22/04/2025
Xin chào thứ Tư bạn đọc The Present Writer từ Denver, Colorado
Mình ở thành phố này khoảng một tuần để dự hội thảo AERA—hội thảo lớn nhất trong ngành Giáo dục tại Mỹ. Nhưng bản tin tuần này sẽ không về học thuật mà sẽ về… võ thuật 😆. Mình đùa xíu thôi nhưng đọc đến cuối bản tin bạn sẽ thấy cũng khá liên quan đó nha.
Chuyện là, gần đây mình rất đam mê làm gốm nên hay theo dõi trang mạng xã hội của các “nghệ nhân” trên thế giới để học hỏi thêm. Điều thú vị là, khi theo dõi các trang nghệ thuật này một thời gian thì mình bắt gặp rất nhiều bài post/reel than thở về “thuật toán mạng xã hội” y hệt như các trang content marketing hay business khác.
Thì ra là các nghệ nhân ngày nay cũng cần dựa vào mạng xã hội rất nhiều để quảng bá tác phẩm nghệ thuật của mình, đặc biệt là những bạn chuyển sang làm nghệ thuật toàn thời gian và có doanh nghiệp nhỏ bán chính sản phẩm mình làm. Các bạn than thở rất nhiều về khó khăn khi phải hối hả chạy theo sự thay đổi không ngừng của thuật toán Instagram, Facebook, YouTube, TikTok, Thread… để quảng bá, trong khi điều các bạn thực sự muốn làm là yên tĩnh, một mình nặn và vẽ gốm—một công việc đòi hỏi sự tỉ mẩn, kiên trì, và chậm rãi.
Một bạn viết, đại ý: “Người nghệ sĩ không bao giờ cảm thấy burnout (kiệt sức) khi làm nghệ thuật, nghệ sĩ chỉ burnout khi làm content”.
Mình rất hiểu điều này vì ngay cả đối với mình là một người thích chia sẻ thuần túy, mình cũng đã gần như “đầu hàng” với việc chạy theo thuật toán nền tảng cho content của The Present Writer vài năm rồi. Ngày trước, khi mình bắt đầu làm content thì nền tảng có thuật toán khá đơn giản, bạn làm content chất lượng thì sẽ tự nhiên có followers, khi người ta theo dõi bạn thì mỗi lần bạn đăng content mới, nền tảng sẽ tự động thông báo/hiện lên trang của followers, followers tương tác và content bạn tới nhiều người hơn…. Nhưng ngày nay, thuật toán chỉ đưa content mới tới một bộ phận nhỏ followers (cá nhân mình theo dõi thì chỉ khoảng 10%), bạn phải đăng thật nhiều (số lượng trên chất lượng), ở nhiều thể loại (video dài, ngắn, một ảnh với caption, nhiều ảnh với caption, stories, nhạc trendy…) và chăm tương tác thì mới có cơ hội được nền tảng hiện lên content mới của mình nhiều hơn.
Là người xem, bạn sẽ được thuật toán giới thiệu nhiều content đa dạng, thường xuyên hơn, và… trở nên nghiện mạng xã hội nhiều hơn (đồng thời “vỗ béo” nền tảng). Là người làm sáng tạo nội dung, thuật toán mới đẩy bạn vào vòng xoáy kiệt sức, vùng lên sáng tạo, rồi lại kiệt sức vì sáng tạo. Tất nhiên, có người sẽ cho rằng việc thuật toán thay đổi sẽ đẩy mạnh sự cạnh tranh và đột phá, đưa đến nhưng nội dung đặc sắc hơn cho người xem. Nhưng điều mình băn khoăn là: nếu người nghệ sĩ nào cũng phải dồn sức sáng tạo để làm nội dung thì họ sẽ còn bao nhiêu phần năng lượng để làm sản phẩm nghệ thuật thuần túy?
Cá nhân mình là một người thích làm nội dung “mãi xanh” (evergreen content) nên việc bắt mình phải lên mạng thường xuyên cập nhật thay đổi của nền tảng rồi bắt xu hướng thực sự không khác gì “cực hình” 🥲 (chưa kể công việc chính của mình là làm nghiên cứu chứ không phải là full-time content creator). Do vậy, những năm gần đây mình chấp nhận để tương tác thấp hơn trên các mạng xã hội và tập trung xây dựng các kênh mình có toàn quyền quản lý (ví dụ như email list của bản tin này). Có rất nhiều bên cũng mời chào mình chia sẻ kinh nghiệm làm KOL mạng xã hội qua các khóa học trả phí nhưng mình luôn từ chối vì mình biết nền tảng thay dổi liên tục, những gì mình chia sẻ ngày hôm nay thì ngày mai có thể đã khác; và mình không bao giờ muốn làm một khóa học chỉ nói về “chiêu trò” câu view, câu like, đu trend… nhất thời.
—
Hôm trước, khi mình tâm sự điều này với chị La Khuê (Business Coach của mình) thì chị nói một câu mà khiến mình phì cười: “Đây là thời đại mà vô chiêu thắng hữu chiêu”. Mình cười vì nghe nó cứ như… phim chưởng nhưng đây thực sự là một nhận xét đúng đắn.
Trong một thế giới “hữu chiêu” đầy chiêu trò câu like, câu view, cùng với các nền tảng mạng liên tục đổi thuật toán để hoán đổi chiêu trò, thì “vô chiêu” (vô tư, không chiêu trò, thay đổi phương pháp tùy theo cảm hứng) có thể là liều thuốc hóa giải tốt nhất.
Ý mình là, việc quan sát và học hỏi những xu hướng mới trên mạng xã hội để tạo ra các chiến lược truyền thông cho thương hiệu cá nhân/doanh nghiệp là điều nên làm. Nhưng việc phải thường xuyên lo lắng, hối hả, kiệt sức chạy theo thuật toán để làm những chiêu trò trái với giá trị gốc của mình là điều rất không nên. Cho tới cuối cùng, mình tin rằng cách làm nội dung và hoạt động trên mạng xã hội bền vững nhất (mặc dù có thể không phải hiệu quả nhất ngay tức thời) là làm những gì mình thực sự yêu thích, tin tưởng và tự hào hàng ngày.
Mình nghĩ lời khuyên này không chỉ áp dụng cho những ai làm nội dung trên mạng, mà còn có thể chạm tới những mặt khác trong cuộc sống. Bởi vì trong công việc, tình cảm, hay bất kỳ mối quan hệ nào, “chiêu trò” chỉ có thể đạt tới một điểm nào đó nhất định thôi, còn muốn đồng hành đi xa, đi lâu, đi bền vững với nhau thì cần có sự tin tưởng tuyệt đối vào sự chân thật, vô tư, cảm xúc mà chỉ “vô chiêu” mới có được.
Mình hy vọng các bạn thích bản tin mang hơi hướng “võ thuật” này. Và việc bạn đang đọc, chia sẻ, và ủng hộ Bản tin Bài học thứ Tư chính là một cách giúp mình có thể duy trì các nội dung vô vi hơn trong xã hội rối ren ngày nay. Mình biết ơn bạn vì điều đó!
Be present,
Chi Nguyễn
P/S: Bản tin hàng tuần này đã, đang và sẽ luôn được gửi tới bạn hoàn toàn miễn phí. Nếu bạn muốn giúp bản duy trì bền vững, hãy cân nhắc ủng hộ một phần chi phí vận hành, mua sách và sổ của mình, hoặc chia sẻ dự án “Bài học thứ Tư” nhé! Mình thực sự biết ơn sự cổ vũ và động viên của bạn ♥️
ĐĂNG KÝ NHẬN BẢN TIN “BÀI HỌC THỨ TƯ”
Bản tin đặc biệt của TS. Chi Nguyễn — nơi chia sẻ những bài học, công cụ, lời khuyên… hữu ích nhất được Chi tìm tòi và chắt lọc hàng tuần.
Bạn thích newsletter hàng tuần này? Hãy kết nối tiếp tục với Chi & The Present Writer 
Giới thiệu sản phẩm/dịch vụ trên newsletter → Liên hệ đặt quảng cáo: connect@thepresentwriter.com
Ủng hộ dự án Bản tin miễn phí này → Tặng Chi “một tách cà phê”
Khóa học miễn phí: Làm blog cho người mới bắt đầu → Đăng ký khóa học miễn phí 7 ngày qua email